लेख

मास्कचा इतिहास आणि त्याच्या वापरामागील विज्ञान

मास्कचा इतिहास आणि त्याच्या वापरामागील विज्ञान

- [field_author]

कोविड-19 रोगाविरुद्धच्या लढाईत आपल्या मित्रपक्षांमध्ये मास्क हे आपले साधे, स्वस्त आणि सर्वांत प्रभावी असे एक साथीदार आहेत. या लेखात, प्लेग तसेच इतर साथींचा प्रसार रोखण्यासाठी मास्कच्या वापराचा मागील शंभर वर्षांचा इतिहास सांगितला आहे, तसेच सार्वजनिक आरोग्यासाठी मास्क एक महत्त्वाचे साधन ठरण्यामागे काय विज्ञान आहे, याचेही विवेचन आहे.

कोविड-19: काही गैरसमजांविषयी स्पष्टीकरण

कोविड-19: काही गैरसमजांविषयी स्पष्टीकरण

- [field_author]

कोविड-19 चा प्रसार रोखण्यासाठी किंवा त्यावर उपचार करण्यासाठी ‘कलिली (कोलॉइडी) चांदी’ किंवा ‘बाष्पनशील तेले’ अशा घरगुती उपायांसंबंधी अयोग्य माहितीचा प्रसार समाज माध्यमांवर पाहात आहोत. यापैकी काही प्रश्नांचे निराकरण करण्यासाठी आम्ही अशोका विद्यापीठ (सोनीपत) आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅथेमॅटिकल सायन्सेस (चेन्नई) येथील भौतिकशास्त्र आणि जीवशास्त्र या विषयांचे प्राध्यापक गौतम मेनन यांना विनंती केली. त्यांनी केलेल्या कोविड-19 संबंधी काही महत्त्वाच्या खुलाशातून पुढील प्रश्नांची उत्तरे आपल्याला मिळतील.

सामान्यपणे संशयित न वाटणारे कोविड-19 चे अप्रकट वाहक

सामान्यपणे संशयित न वाटणारे कोविड-19 चे अप्रकट वाहक

- [field_author]

तुम्ही पाहिले असेल, की काही रहस्यमय चित्रपटांमध्ये किंवा कथांमध्ये ज्या पात्रावर सर्वांत कमी संशय असतो तेच पात्र गुन्ह्यांची सूत्रधार असते. कोविड-19 महामारीदेखील अशी सारखीच परिस्थिती दाखवित आहे; काही बाधित व्यक्तींमध्ये रोगाची लक्षणे दिसून येत नाहीत, परंतु त्यांच्याकडून नकळतपणे इतरांना विषाणूचा संसर्ग होत आहे. वैज्ञानिकांना तसे साथरोगतज्ज्ञांना असा संशय आहे की, या बाधित परंतु लक्षणरहित व्यक्ती महामारीच्या भडक्यात तेल टाकू शकतात. अशा लक्षणरहित व्यक्तींना ओळखले आणि त्यांचा मागोवा घेतला, तर पुढच्या काळासाठी रोगाच्या चाचण्यांसंबंधी आणि प्रतिबंधित क्षेत्रांसंबंधी धोरणे ठरवता येतील.

कोविड-19 आणि ग्रामीण भारतातील सार्वजनिक आरोग्याची स्थिती

कोविड-19 आणि ग्रामीण भारतातील सार्वजनिक आरोग्याची स्थिती

- [field_author]

वंशिका सिंग यांच्याबरोबर झालेल्या चर्चेत सार्वजनिक आरोग्यसेवा क्षेत्रातील संशोधक योगेश्वर काळकोंडे यांनी कोविड-19 महामारीमुळे आरोग्यसेवेच्या सुविधांपासून सहसा वंचित असलेल्या ग्रामीण भारतातील जनतेला कोणत्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो आहे, याबाबत माहिती दिलेली आहे.

संपूर्ण टाळेबंदी करून नवीन कोरोनाविषाणूला पळवून लावता येईल का?

संपूर्ण टाळेबंदी करून नवीन कोरोनाविषाणूला पळवून लावता येईल का?

- [field_author]

टाळेबंदीमुळे नवीन कोरोनाविषाणूचा प्रादुर्भाव मंदावलेला असेल. परंतु आतापर्यंत आपल्याला उपलब्ध झालेल्या नवीन कोरोनाषाणूच्या माहितीनुसार, दीर्घकाळासाठी केवळ लस या रोगावर सर्वांत प्रभावी उपाय ठरेल.

कोविड-19 महामारीच्या काळात अतिरक्तदाबाशी लढाई

कोविड-19 महामारीच्या काळात अतिरक्तदाबाशी लढाई

- [field_author]

अतिरक्तदाब हा कोविड-19च्या काही रुग्णांमध्ये एक सहविकार बनला आहे. अशा काही रुग्णांसाठी हा विकार धोका ठरू शकतो, असा एक अंदाज आहे. कोविड-19 च्या महामारीच्या काळात अतिरक्तदाबाशी सामना कसा करावा, याचे विहंगावलोकन करण्याच्या उद्देशाने प्रस्तुत लेख लिहिलेला आहे.

कोविड -19 रोग, बीसीजी लस आणि रोगप्रतिक्षमता

कोविड -19 रोग, बीसीजी लस आणि रोगप्रतिक्षमता

- [field_author]

या लेखात, बीसीजी लस आणि जन्मजात प्रतिक्षम संस्था यांच्यात कोणकोणते दुवे असतात आणि ही लस शरीराला कोविड-19 रोगासारख्या अनेक संसर्गजन्य रोगांविरुद्ध लढायला कशी मदत करू शकते याचे वर्णन केलेले आहे.

कोविड-19 रोगनिदान चाचण्या: महत्त्वाची माहिती

कोविड-19 रोगनिदान चाचण्या: महत्त्वाची माहिती

- [field_author]

प्रस्तुत लेखात, कोविड-19 रोगाचे निदान करण्यासाठी ज्या चाचण्या केल्या जातात, त्यांसंबंधीचे शंका-निरसन आणि चाचण्यांतील मुख्य फरक याची माहिती दिलेली आहे.

कोरोनाविषाणूंचे S-प्रथिन: मुकुटातल्या रत्नाचा शोध

कोरोनाविषाणूंचे S-प्रथिन: मुकुटातल्या रत्नाचा शोध

- [field_author]

नवीन कोरोनाविषाणू त्यांच्या पृष्ठभागावर असलेल्या S-प्रथिनांचा वापर करून आपल्या पेशीत प्रवेश करतात. या प्रथिनाची संरचना उलगडल्यामुळे या विषाणूचा प्रसार कसा होतो, तसेच औषधे आणि लसनिर्मिती कोणत्या दिशेने करावी, हे शास्त्रज्ञांना चांगल्या प्रकारे समजण्यास मदत झाली आहे.

घंटाघरातील वटवाघळे: मित्र की शत्रू?

घंटाघरातील वटवाघळे: मित्र की शत्रू?

- [field_author]

या लेखात वटवाघळे आणि आपण त्यांची काळजी का घ्यायला हवी याबाबत लेखकांनी एक संतुलित आढावा घेतला आहे. आपल्या परिसंस्थेमध्ये परागीभवन, कीटकनियंत्रण या कार्यांत वटवाघळे कोणती भूमिका बजावतात आणि विषाणूंना आश्रय कसे देतात याची चर्चा केलेली आहे.

भारतातील कडाक्याचा उन्हाळा कोविड-19 पासून संरक्षण देईल का?

भारतातील कडाक्याचा उन्हाळा कोविड-19 पासून संरक्षण देईल का?

- [field_author]

कोविड-19 महामारीच्या बातम्या प्रसारित होऊ लागल्यापासून येणाऱ्या उन्हाळ्यात कोविड-19 च्या रुग्णांची संख्या कमी होईल, असे वाटत होते. परंतु हे खरे आहे का? कोविड-19 चा कारक विषाणू (सार्स-कोवी-२) हा तापमानाला संवेदनक्षम असतो असे संशोधकांच्या एका गटाला आढळून आले. मात्र यामुळे रोगाचे संक्रामण कमी होते की विषाणूंची जाहलता कमी होते हे फक्त वेळच सांगू शकते.

कोविड-19 रोगनिवारण आणि उपचारपद्धती: सद्यस्थिती आणि भविष्यातील शक्यता

कोविड-19 रोगनिवारण आणि उपचारपद्धती: सद्यस्थिती आणि भविष्यातील शक्यता

- [field_author]

कोविड-19 च्या संसर्गावर मात करू शकतील अशा संभाव्य उपचारांच्या शोधांबाबत करिश्मा कौशिक यांनी पाच महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरे दिलेली आहेत.